Lao động trong giai đoạn gia nhập AEC

(23/06/2016)
Khi Cộng đồng kinh tế ASEAN (AEC) hình thành không chỉ có sự dịch chuyển lao động trong các lĩnh vực kinh tế mà còn có sự dịch chuyển lao động quốc tế giữa các nước. Đây vừa là cơ hội cũng vừa là thách thức. Nếu lao động của chúng ta không nâng được tầm chuyên môn nghiệp vụ, thái độ làm việc, kiến thức, kỹ năng, chúng ta có thể bị thua ngay trên sân nhà. Lúc đó, lao động của các nước khác sẽ vào Việt Nam, đồng nghĩa với tỷ lệ thất nghiệp ở Việt Nam tăng lên.
Khó khăn khác là ASEAN đã hội nhập theo tiêu chuẩn chung đặc biệt trong lĩnh vực ngôn ngữ (tiếng Anh). Nhưng tiêu chuẩn nghề quốc gia của Việt Nam hiện nay mới có tiếng Việt. Mặt khác, sự chuẩn bị kiến thức, kỹ năng và thái độ cũng như tâm lý để sẵn sàng di chuyển sang làm việc tại các nước ASEAN của lao động Việt Nam chưa cao.
Để nắm được cơ hội việc làm trong AEC thì việc đầu tiên là sớm thống nhất về chứng chỉ bằng cấp để làm sao lao động đào tạo ở Việt Nam có trình độ tương đương với lao động các nước trong cộng đồng ASEAN.
Bên cạnh đó, cần đổi mới cơ cấu giáo dục nghề nghiệp, gắn kết giữa đào tạo với thị trường lao động và sự tham gia của doanh nghiệp; đẩy mạnh hợp tác quốc tế về giáo dục nghề nghiệp. Trên cơ sở đó người lao động không chỉ được trang bị về trình độ chuyên môn, kiến thức mà cả các hiểu biết về môi trường làm việc, văn hóa xã hội và hệ thống luật pháp của nước tiếp nhận, để khi người lao động di chuyển sang có thể hòa nhập ngay với xã hội và môi trường công việc. Đưa ra các phương pháp nhằm nâng cao nhận thức về vai trò, vị trí của dạy nghề trong chiến lược phát triển nhân lực của đất nước. Ưu tiên đầu tư đào tạo nghề trong từng chương trình, dự án phát triển kinh tế xã hội của địa phương, vùng, ngành; hoàn thiện cơ chế, chính sách về dạy nghề, học nghề; sửa Luật dạy nghề và các quy định liên quan; đổi mới cơ cấu dạy nghề trong hệ thống giáo dục quốc dân trên cơ sở khung trình độ quốc  gia, tiêu chuẩn kỹ năng nghề phù hợp với Việt Nam, các nước trong khu vực, thế giới; tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng dạy nghề, bao gồm phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề chuẩn hóa về trình độ theo các cấp độ (quốc gia, khu vực và quốc tế). Phát triển chương trình đào tạo phù hợp với công nghệ sản xuất hiện đại theo hướng mở, linh hoạt, thích hợp với các cấp và trình độ đào tạo nghề; áp dụng một số chương trình đào tạo của các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới phù hợp với thực tiễn Việt Nam; tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng dạy nghề, bao gồm phát triển đội ngũ giáo viên dạy nghề chuẩn hóa về trình độ theo các cấp độ (quốc gia, khu vực và quốc tế). Phát triển chương trình đào tạo phù hợp với công nghệ sản xuất hiện đại theo hướng mở, linh hoạt, thích hợp với các cấp và trình độ đào tạo nghề; áp dụng một số chương trình đào tạo của các nước tiên tiến trong khu vực và thế giới phù hợp với thực tiễn Việt Nam; gắn kết giữa dạy nghề với thị trường lao động và sự tham gia của doanh nghiệp, phát triển hệ thống thông tin thị trường lao động, đẩy mạnh hợp tác quốc tế về dạy nghề.
 
Đặc biệt, các cơ quan quản lý nhà nước cần có những giải pháp để định hướng, giúp cho người lao động hiểu được muốn làm việc tại các nước ASEAN, họ cần định hướng và có sự chuẩn bị chu đáo về kiến thức, trình độ chuyên môn và quy trình thủ tục để chủ động trong lựa chọn các nước đến với công việc phù hợp. Cần minh định cơ quan nào là cơ quan có trách nhiệm hướng dẫn, cung cấp thông tin cho họ, cơ quan nào là đầu mối trong quản lý, thống kê và bảo vệ họ khi có các tranh chấp xảy ra...
 
Mặt khác, cũng cần đặt ra hàng rào để bảo vệ việc làm trong nước. Thực tế, bên cạnh luật chơi mà mọi nước phải tuân thủ khi tham gia khối AEC, thì nước tiếp nhận vẫn có thể đưa ra những quy định riêng để bảo vệ việc làm trong nước mà luật chơi không cấm. Ví dụ, nước tiếp nhận có thể đưa thêm điều kiện phải biết ngôn ngữ của nước đó.
Việc di cư của lao động  có tay nghề chuyên môn đang và sẽ chỉ đại diện cho một số lượng rất nhỏ người lao động di cư trong khu vực Đông Nam Á.
 
Về lâu dài, sự đóng góp của người lao động di cư có tay nghề thấp và tay nghề trung bình sẽ phải được lưu ý. Vì vậy, đón trước xu hướng này, cần chủ động trang bị cho người lao động thuộc nhóm này một cách bài bản hơn các kỹ năng cần thiết về tay nghề, ngoại ngữ, luật pháp và văn hóa doanh nghiệp để họ có thể vững vàng họi nhập khi loại hình lao động này được tự do di chuyển giữa các nước thành viên ASEAN, vì đây là một xu hướng tất yếu./.
(Theo ITPC)